Dowcipna, zabawna, pełna wdzięku, ogromnie utalentowana.

Na Warszawskim Szlaku Kobiet trasą Mieczysławy Ćwiklińskiej udaliśmy się na Nowy Świat 63, do Teatr Polski w Warszawie i TR Warszawa. Z nadzieję na szybką wizytę w foyer i na widowni teatrów Pani Mieci.

Nasza bohaterka pochodziła ze słynnej rodziny aktorskiej Trapszów. Urodziła się w Lublinie 1 stycznia 1880 lub 1879 roku (w zależności od źródła). Rodzice szczerze odradzali córce karierę aktorską, dlatego Miecia ukończywszy szkołę, mając 18 lat, zgodziła się wyjść za mąż za zakochanego w niej dziennikarza i malarza, Zygmunta Bartkiewicza. Znudzona małżeństwem, rzuciła męża po 2 latach i zajęła się pracą w butiku w Warszawie Zaczęła uczyć się aktorstwa, również pod opieką ojca.

Nazwisko Ćwiklińska to sceniczny pseudonim aktorki.

Karierę sceniczną rozpoczęła Mieczysława od występów w farsach i krotochwilach. Również pięknie śpiewała sopranem, co umożliwiło jej grę w operetkach. Jednak wiodącym gatunkiem stała się dla aktorki komedia.

Debiutuje w 1900 roku w „Grubych rybach” w Teatrze Ludowym w Warszawie. Angaż dostaje w Warszawskich Teatrach Rządowych. W kolejnych latach występuje w operetkach w Niemczech w Berlinie i Dreźnie, studiuje w Paryżu (studia operowe 1911-1914).

W okresie międzywojennym, od 1922 roku pracowała w Teatrze Polskim a następnie Teatrze Narodowym. W tym czasie była również primadonną operetkową i ulubienicą Warszawy.

W sezonie 1926/1927 wraz z Antonim Fertnerem założyła teatr komedii i farsy „Teatr Ćwiklińskiej i Fertnera” w Warszawie przy Nowym Świecie 63.

W międzyczasie dwukrotnie jeszcze wychodzi za mąż (w 1919roku i 1933).

W filmie zadebiutowała w wieku 54 lat rolą Idalii w filmie „Jego ekscelencja subiekt” (1933 rok). Wystąpiła w wielu polskich filmach, które przyniosły jej sławę w całej Polsce.

Zagrała między innymi hrabinę Renatę Czermińską w komedii „Czy Lucyna to dziewczyna ?”; prezesową Oksza, matkę Jana w filmie „Jadzia”, Czabranową, matkę Tunki w „Doktorze Murku”; postać baronowej w filmie „Żona i nie żona”.

W czasie okupacji, pracuje jak inne artystki, jako kelnerka w kawiarniach „Cefe Bodo” i „U Aktorek” oraz w Podkowie Leśnej. Należy również do konspiracyjnej organizacji Muszkieterzy.

Po wojnie pracuje w Krakowie w Teatrze im. Juliusza Słowackiego, a następnie wraca do Warszawy i występuje w Teatrze Polskim i Nowym, miedzy innymi w „Moralności pani Dulskiej”.

W 1957 roku występuje w Scala Theater w Londynie w „Domu kobiet”.

W 1958 roku gra w swojej życiowej roli w sztuce „Drzewa umierają stojąc” w Teatrze Rozmaitości w Warszawie. Z tym spektaklem Mieczysława Ćwiklińska odbywa turnee w 1971 roku po USA i Kanadzie. Miała wtedy 91 lat.

Artystka zmarła 28 lipca 1972 roku w Warszawie.

Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim (Aleja Zasłużonych, rząd 1, grób 96).

Mieczysławę Ćwiklińską nie dało się nie lubić. Jej atutami była mimika oraz znakomity głos. Była bardzo wyrazista. Niezrównane były jej kreacje postaci Aleksandra Fredry, Gabrieli Zapolskiej czy Moliera.

Wielką przyjemnością będzie wędrówka ścieżkami Mieczysławy Ćwiklińskiej po Warszawie: jej teatry, wojenne kawiarnie, ulice miasta.

Fot. Film.interia.pl, kultura.onet.pl, Dwójka. Polskie Radio.

Artykuł WARSZAWSKI SZLAK KOBIET – Mieczysława Ćwiklińska pochodzi z serwisu WIRTUR.

Rodowita warszawianka. Znana z przedwojennych ról filmowych – „Trędowata”, „Znachor”, „Dziewczęta z Nowolipek” …Łącznie, przed wojną zagrała w 14 filmach, w tym w nie ocalałym filmie „Nad Niemnem”. Role filmowe dały jej status gwiazdy.

Była krewną Marii Dąbrowskiej.

Z Warszawą związana całe życie: tu się urodziła, mieszkała, grała na scenach Teatru Polskiego i Narodowego. Tutaj uczyła się.

Uczęszczała do gimnazjum im. Marii Konopnickiej przy ulicy św. Barbary 4. Była to jedna z najlepszych szkół w Warszawie. Założona w 1902 roku przez Stefanię Tołwińską, znajdowała się w nowoczesnym budynku zaprojektowanym przez słynnego projektanta – Mikołaja Tołwińskiego, specjalnie na potrzeby szkoły. W przeciwieństwie do innych szkół, gimnazjum Konopnickiej było wyposażone w różne udogodnienia: centralne ogrzewanie, przesuwane ściany, internat.

Studiowała aktorstwo w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej mieszczącym się wtedy w suterenach Konserwatorium Muzycznego przy ulicy Okólnik. Tutaj poznała swojego przyszłego męża, aktora – Mariana Wyrzykowskiego.

Pracę rozpoczęła w 1934 roku w Teatrze Polskim przy ulicy K. Karasia (wcześniej J. Słowackiego) rolą Heleny w „Śnie nocy letniej” Szekspira w reżyserii Leona Schillera. Dyrektorem teatru i inicjatorem jego założenia był Arnold Szyfman, który doceniał i wielbił talent Elżbiety.

Elżbieta Barszczewska pozostała wierna Teatrowi Polskiemu przez całe swoje artystyczne życie.

W czasie okupacji budynek nie był bardzo zniszczony. Przejęty przez Niemców i dla nich wyłącznie dostępny jako Theater der Stadt Warschau. Potem – Teatr Miasta Warszawy – bojkotowany przez Polaków.

Elżbieta Barszczewska, jak wiele aktorek i wielu aktorów, w czasie wojny pracowała w kawiarni „Café Bodo” (ulica Foksal 17) i „U Aktorek” (ulica Mazowiecka 5).

W marcu 1941 aresztowana przez niemieckie władze okupacyjne w związku ze sprawą zabójstwa Igo Syma, aktora podejrzewanego o kolaborację i zastrzelonego z rozkazu ZWZ.

Elżbieta Barszczewska brała udział w konspiracyjnym życiu teatralnym. Brała udział w wieczorach poetyckich a także zagrała w przedstawieniu „Irydiona” w mieszkaniu Jana Kosińskiego. Po upadku Powstania Warszawskiego trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie, skąd udało się jej uciec i przedostać do Łodzi.

„Jeszcze w 1945 trafiła do zespołu Teatru Polskiego. Arnold Szyfman odnalazł ją w Łodzi, skąd specjalnie zorganizowanym transportem wraz z innymi aktorami została przewieziona na warszawską Pragę. W jednej z ocalałych kamienic dyrektor Polskiego umieścił cały swój zespół, który tutaj właśnie rozpoczął próby do Lilli Wenedy Słowackiego w reżyserii Juliusza Osterwy. Tym przedstawieniem Teatr Polski został otwarty 17 stycznia 1946 roku jako pierwszy odbudowany teatr w Warszawie. Grająca w tym premierowym spektaklu Barszczewska stała się symbolem – do końca kariery będzie jej towarzyszyć wspomnienie pięknej, ofiarnej Lilli reprezentującej kobiecą wersję wojennego bohaterstwa i cierpienia. W tym spektaklu romantyzm został wykorzystany do oswojenia traumy i nadania jej szlachetnego, poetyckiego wyrazu. Stojąc ponownie przed swoją publicznością, wzruszona Barszczewska miała łzy w oczach.”*

23 sierpnia 1980 roku dołączyła do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami.

Zmarła w Warszawie w 1987 roku.

Elżbieta Barszczewska była bardzo lubianą i docenianą artystką. Wielokrotnie nagradzaną za pracę artystyczną, zasługi dla kultury, teatru, Warszawy i Polski.

Pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Aleja Zasłużonych, rząd 1, miejsce 98).

Na naszej trasie Warszawskiego szlaku kobiet powędrować warto do miejsc związanych z wieloma polskimi wybitnymi twórcami i aktorami: do Teatru Polskiego, Teatru Wielkiego i Narodowego, pod Uniwersytet Muzyczny, okupacyjne kawiarnie i miejsca konspiracyjnych spotkań.

* http://www.encyklopediateatru.pl/…/elzbieta-barszczewska

Źródło zdjęć: https://akademiapolskiegofilmu.pl/, https://www.portalwarszawski.com.pl/

Artykuł WARSZAWSKI SZLAK KOBIET – Elżbieta Barszczewska pochodzi z serwisu WIRTUR.

O Alinie Janowskiej, pseudonim „Alina” i „Setka”, przypominamy podczas wirturowych spacerów w opowieściach o wojennej konspiracji i bohaterach Powstania Warszawskiego.

Nie lubiła skupiać się na wspominaniu o okupacyjnej przeszłości: o aresztowaniu w kwietniu 1942 roku za pomoc Żydom, o przesłuchiwaniach na alei Szucha, o 7-miesięcznym pobycie na Pawiaku i obawach przed wywózką do Oświęcimia. O udziale w Powstaniu Warszawskim, gdzie była łączniczką w batalionie „Kiliński”.

Uśmiechnięta, dowcipna, bardzo towarzyska, pragnęła z optymizmem patrzeć na ludzi i świat.

Mimo, że nie pochodziła z Warszawy, swoje dorosłe życie w dużej mierze spędziła tutaj. Była aktorką, piosenkarką i tancerką

Zagrała w wielu znanych filmach: „Zakazane piosenki” (1946 rok) „Podróż za jeden uśmiech” (1972 rok), „Rozmowy kontrolowane” (1991 rok), seriale „Wojna domowa” i „Złotopolscy” i wiele innych.

Grała w warszawskich teatrach: Teatrze Narodowym, w Teatrze Wojska Polskiego (późniejszy Dramatyczny), Teatrze Syrena, „Buffo”, gdzie pracowała nie tylko jako aktorka, ale również w charakterze reżysera i choreografa, w teatrze „Komedia”. Występowała również w kabarecie „Szpak” i „Podwieczorek przy mikrofonie”.

Miała przyjemność współpracy z najlepszymi artystami do których sama należała.

Była wieloletnią przewodnicząca Sekcji Estrady ZASP-u.

17 marca 2013 roku podczas 34 Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu odbył się koncert „Urodziny Aliny. Benefis Aliny Janowskiej”, na którym świętowała jubileusz pracy artystycznej.

Alina Janowska cierpiała na chorobę Alzheimera.

Zmarła 13 listopada 2017 w Warszawie. Została pochowana w Alei Zasłużonych Cmentarza Wojskowego na Powązkach (kwatera G-tuje-37).

Za swoja pracę i zasługi otrzymała wiele nagród i odznaczeń, w tym Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej, Warszawski Krzyż Powstańczy, Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis oraz tytuł 706 Kawalera Orderu Uśmiechu w 2003 roku.

Zdjęcie – Alina Janowska na okładce dwutygodnika „Film” (nr 39, 1948)

Artykuł WARSZAWSKI SZLAK KOBIET – Alina Janowska pochodzi z serwisu WIRTUR.